3-6 YAŞ GELİŞİM ÖZELLİKLERİNE AİT BAZI KRİTİK BİLGİLER

3-6 YAŞ GELİŞİMİ

  • Benliğin ‘’DUR BEKLE’’ kavramının gelişmesinin tam zamanıdır.
  • Kontrol ve bağımsızlık (sınırlar-kurallar içinde özgür)dengeli sağlandığında;

Utanç ve suçluluk duymadan, araştırabilen, sorgulayan, sorumluluk sahibi, kendini disipline edebilen, üretken ve güvenilir insan yetişir.

  • Cinsel kimlik için; çocuğun karşısında rekabet edebileceği güçte bir ebeveyn varlığı gereklidir. Çünkü cinsel kimlik ancak; çocuğun karşı cins için mücadele edeceği ,sonunda gücünü kabul edip, davranışlarını taklit etmeye değer bulduğu kişi ile çözümlenebilir. Aksi halde; yetersiz cinsel kimlik ve sonrasında da yeteneklerini sergileyemeyen,güvensiz, aile yaşantısında başarısız bir yetişkin olabilir.
  • Tehlikelere karşı bilgilendirmeli ama engellememelidir. Nasıl baş edeceği öğretilmelidir.
  • Duygu dünyasına gurur ilave olur. Küsmeler başlar.

(Eleştirel yaklaşımdan kaçınmalı, çok uyarmamalıdır. Özellikle 1. Çocuk ise )

  • 5 yaş ‘’BANDAJ YAŞI’’dır. Somut düşünür. En ufak yara berenin iyileşemeyeceğini düşünebilir, kaygılanır. Yara bereleri çok önemlidir.

(Özellikle bu yaşta anne- baba baş ağrılarını bile dile getirmemelidir.)

  • Bu dönem ‘’YARIŞ DÖNEMİ’’ dir. Çünkü dil gelişimi artık karşılaştırma yapabilme düzeyindedir.

Başkalarının sahip olduğu şeylere sahip olma isteği belirir. Bu kıskanma değil, karşılaştırabilme yeteneğidir.

  • Hoşlandığı şeyleri ‘’gizlice’’ alabilir. Bu sahip olma arzusuna çözüm üretmektir.
  • Yarış duygusu, toplumla özdeşleşmenin gerginliği, bir başka deyişle itici gücüdür.
  • Yarışmanın gereği, gereksinimleri olmayan şeylere de sahip olmaya özenirler.
  • Asla isteklerinin gereksizliğinden söz etmeyin.

Sizin anlatım ve açıklamalarınız yetersiz kalır.

  • Siz de onunla birlikte, başkalarında olup onda olmayanları sıralayın; fazla renk vermeden, onda olup arkadaşlarında olmayan “şey” leri de sayın. (Bu saydıklarınız günün modası olsun)
  • Saydığınız şeyler satın alınabilecek şeyler olmayabilir. Bir çil tanesi bile arkadaşlarına fark atabilir. Sunuş tarzı çok önemlidir.

 

YARATICILIK: Çocuk her şeyi merak eder. Gelişen motor yeteneği ile birlikte her konuda yeni ve komplike uyaranlar yaratma peşindedir. Bu girişimler desteklendiğinde; yeteneklerini en üst düzeyde kullanır. Gelecekte neler yapabileceğini hisseder. Hedeflerini üstte ama gerçekçi olarak koyabilir.

  • Her hareketi kontrol altına alınan çocuk; sürekli tedirginlik duyar. Duygusal ve fiziksel tutukluk yaşar. Eleştirilmekten korkar, suçluluk duygusu gelişir.
  • En önemlisi de; çocukta biriken enerjinin yatağından taşan ırmak suları gibi, ne zaman ve ne şekilde taşkınlık göstereceği de kestirilemez.
  • Başıboş bırakmadan, yaşına uygun sınırlar çizerek özgürlük alanı belirlemeliyiz.

 

 

ÖZGÜVEN VE ÖZSAYGI: İnsanın battığı yerden çıkabilme yeteneğidir.

Özgüven:

  • İyimser olabilmek (fırsatları görebilmek)
  • Sorumluluk alabilmek
  • Eleştiri kabul edebilmek
  • Sevildiğini hissedebilmek
  • Bağımsız karar verebilmek
  • Başkalarına güvenebilmek
  • Yeteneklerini geliştirebilmek

Bunları bir insanın yapabilmesi çocukluğunda aldıklarına bağlıdır. Aileden alamadıysa, kendisi başarmak zorunda kalacaktır. Daha çok bedel  ödeyerek.

Anneler ve babalar; çocuklarını dinlediklerinde, onları görüp fark ettiklerinde, çabalarını önemseyip beslediklerinde, onların varoluşlarına saygı duyduklarında;

Çocuk; kendim olmak önemli ve güvenli diye düşünür. Sevgisini içine yönelterek; “Ben sevilmeyi, iyiyi-güzeli hak ediyorum” duygusunu besler. O da özsaygıyı özsaygı da özgüveni besler.

 

Sakine AYKANAT

Psikolog

To Top